02 lipca 2024

Czy czkawka jest (nie)groźna?

Czkawka jest najczęściej kojarzona z szybkim jedzeniem lub piciem alkoholu. W rzadkich przypadkach może być objawem choroby. Z artykułu dowiesz się, czym jest czkawka, jakie są jej przyczyny, czy towarzyszy stosowaniu leków oraz jak się jej pozbyć.

 

Spis treści

Czym jest czkawka?

Przyczyny czkawki

Czkawka jako skutek uboczny leków

Diagnostyka czkawki

Czkawka - jak ją powstrzymać?

 

Co to jest czkawka?

Czkawka to mimowolne i ponawiające się skurcze przepony (oraz innych mięśni oddechowych), czemu towarzyszy nagłe zamknięcie głośni. Przepływ powietrza zostaje przerwany, z czym wiąże się pojawienie charakterystycznego odgłosu.

 

Ile zwykle trwa czkawka?

Najczęściej męczy pacjentów przez kilka-kilkanaście minut, a częstość występowania charakterystycznego odgłosu szacuje się na 2-60 razy na minutę.

 

W rzadkich przypadkach może trwać wiele godzin lub dni, odnotowywano również pacjentów zmagających się czkawką powyżej miesiąca.

 

Krótkotrwała i sporadyczna czkawka nie jest powodem do niepokoju u osób zdrowych.

 

Jaki jest mechanizm czkawki?

Za odruch, jakim jest czkawka, odpowiada podrażnienie zakończeń nerwowych przepony, zarówno aferentnych i eferentnych. Jej wystąpienie może wiązać się z pobudzeniem ośrodka w rdzeniu przedłużonym, który steruje mięśniami oddechowymi, w tym przeponą.

 

Czynniki sprzyjające czkawce

Za wystąpienie "normalnej" czkawki odpowiada m.in.:

  • przepełnienie żołądka,
  • połykanie substancji drażniących lub gorących.

 

Alkohol i jego nadużywanie stanowią zarówno czynnik sprzyjający, jak i przyczynę wystąpienia tzw. czkawki pijackiej.

 

Co to jest czkawka uporczywa?

Czkawka uporczywa wykazuje oporność na leczenie. Czas jej trwania przekracza 2 dobry i prowadzi do znacznego zmęczenie, wyczerpania i dyskomfortu.

 

W skrajnych przypadkach czkawka uniemożliwia jedzenie i prowadzi do niezamierzonego chudnięcia.

Patologiczna i przewlekła czkawka może być związana z kilkoma grupami schorzeń. Są to dolegliwości:

  • przełykowe, np. refluks żołądkowo-przełykowy;
  • przewodu pokarmowego, np. refluks żołądkowo-przełykowy, przepuklina rozworu przełykowego przepony, rozdęcie żołądka, niedrożność jelit, zapalenie otrzewnej, choroby pęcherzyka żółciowego;
  • brzuszne, np. choroby jelit i pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby;
  • piersiowe, np. zapalenie płuc, zapalenie osierdzia, zawał serca;
  • ośrodkowego układu nerwowego, np. zwiększone ciśnienie śródczaszkowe, guz, udar.

 

Inne przyczyny patologiczne czkawki to przebyte operacje w obrębie jamy brzusznej lub klatki piersiowej, a także ciąża. Istotne dla jej wystąpienia są również zaburzenia metaboliczne, np. hiponatermia, hipokalcemia, hipokapnia.

 

Niekiedy podłoże czkawki jest nieznane - określa się ją jako idiopatyczną. W przypadku podłoża psychicznego mówi się o czkawce psychogennej.

 

Czy czkawka dotyka również dzieci?

Czkawka może występować również u niemowląt. Wiąże się to z niedojrzałością przewodu pokarmowego, a także łapczywym przyjmowaniem pokarmu. Jednak jej częstość spada wraz z wiekiem i rozwojem dziecka.

Czkawka może być działaniem niepożądanym niektórych leków. Może ona towarzyszyć stosowaniu:

  • barbituranów,
  • benzodiazepin (np. midazolamu),
  • deksometazonu,
  • tramadolu,
  • ropinirolu,
  • aripiprazolu,
  • metyldopy.

 

Jednym z leków, który w swojej charakterystyce czkawka występuje jako bardzo częsty objaw są niektóre preparaty z nikotyną stosowane w NTZ, czyli nikotynowej terapii zastępczej.

 

Badania diagnostyczne w czkawce

Patologiczne podłoże czkawki jest zróżnicowane. W ramach jej diagnostyki wykorzystuje się szereg badań laboratoryjnych, np. oznaczanie elektrolitów i kreatyniny. Korzysta się również z badań obrazowych, np. RTG.

 

Pomocne jest również:

  • EKG,
  • endoskopia przewodu pokarmowego.

W przypadku negatywnych wyników powyższych badań wykorzystuje się badania rezonansu magnetycznego mózgu i tomografię klatki piersiowej.

 

Nie istnieje jeden specyficzny lek, który łagodziłby czkawkę. Substancje czynne wykazujące pewną skuteczność w jej zahamowaniu to m.in. baklofen, chlorpromazyna, gabapentyna, które hamują ośrodek w mózgu odpowiedzialny za odruch czkawki.

 

Pomocne są sposoby, w których drażniony jest nerw błędny. Stymulację tego nerwu uzyskuje się, drażniąc tylną ścianę gardła. Pomocne jest również pociąganie za język i wzbudzanie odruchu krztuszenia się. Pomocne jest również wstrzymanie oddechu na 5-10 sekund.

 

Warto podsumować kilka faktów - czkawka rzadko jest objawem poważnej choroby, ma krótki czas trwania oraz może występować u pacjentów w każdym wieku (również niemowląt). Za jej wystąpienie odpowiadają czynniki zewnętrzne i niektóre leki. Dostępnych jest kilka farmakologicznych i niefarmakologicznych opcji jej złagodzenia lub zahamowania.

 


Z czego korzystałam, pisząc ten tekst?

  • Doboszyńska A (2013) Objawy chorób wewnętrznych. Podręcznik dla studentów, Warszawa: PZWL
  • Porter R S, Kaplan J L, Homeier B P (2010) The Merck Manual - Objawy kliniczne. Praktyczny przewodnik diagnostyki i terapii, Wrocław: Edra Urban & Partner
  • https://www.mp.pl/pacjent/objawy/175304,czkawka, dostęp 02.07.2024

Ostatnie wpisy

kup mi kawkę na buycoffee.to

mgr farm. Kasia Deptuła

Medyczny Akapit we własnej osobie. Copywriterka, farmaceutka, psia mama, miłośniczka post-rocka. Uwielbiam kawę.

LinkedIn

O mnie

— 2024 —

behance medyczny akapit
linkedin medyczny akapit
pinterest medyczny akapit
facebook medyczny akapit
tik tok medyczny akapit

medyczny akapit

zdrowa porcja contentu bez recepty!